دانشگاه تربیت مدرس علوم و فنون شیلات 2322-5513 5 4 2017 02 19 Assessment of Mnemiopsis leidyi on catch structure of fish in southern part of the Caspian Sea ارزیابی اثرهای شانه‌دار Mnemiopsis leidyi بر ساختار صید ماهیان در سواحل جنوبی دریای خزر 111 127 21238 FA حسن فضلی پژوهشکده اکولوژی دریای خزر حسن نصراله زاده ساروی پژوهشکده اکولوژی دریای خزر نیما پورنگ موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور ابوالقاسم روحی پژوهشکده اکولوژی دریای خزر فرشته اسلامی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Journal Article In recent decades, due to fluctuations in sea levels, environmental pollutions, and invader species invasion, the ecosystem of the Caspian Sea has been changed. In this study, assessing impact on ecosystem functiuons was conducted according to the new invader species (<em>Mnemiopsis leidyi</em>) by using commercial catches during three periods: 1996-2000, 2001-2006 and 2007-2011; in three phases of the invasion: establishment, expansion and adjustment, respectively. The results showed that in the three periods the average of catch of bonyfish were 15700.0±1993.2, 18430.8±3857.6 and 19176.6±1579.6 mt which was no significantly different among them (p>0.05) but the catch of kilkas (75080.0±16171.7, 25129.5±10441.5 and 21105.2±5199.2 mt, repectively) and sturgeons (1010.2±242.8, 385.5±264.3 and 51.8±19.9 mt, respectively) declined sharply and were significantly different among them (p<0.05). During three periods, ecosystem functions had a wide ranged change. The ecosystem functions were shifted E0 (No impact) in first period to E2 (moderate impact) and E3 (strong impact) in the second and third periods. Loss functions of two keystone species (anchovy and bigeye kilka) can be one of the resesons of sharp decline in upper layer of food web chain, i.e. sturgeons and Caspian seal in the Caspian Sea. طی دهه‌های اخیر به‌دلیل تغییر سطح آب دریای خزر، ورود آلاینده‌های زیست‌محیطی و گونه‌های مهاجم، ساختار اکوسیستم دریای خزر به‌شدت تغییر کرده است. در این مطالعه اثرهای شانه‌دار مهاجم (<em>Mnemiopsis leidyi</em>) دریای خزر بر عملکرد اکوسیستم در سواحل ایرانی دریای خزر با استفاده از داده‌های صید گونه‌های مهم شیلاتی در سه دوره اول (1379-1375؛ دوره مرجع)، دوم (1385-1380) و سوم (1390-1386)، به‌ترتیب به‌عنوان سه دوره شامل پیش از گسترش شانه‌دار، دوره توسعه و دوره سازگاری بررسی شد. نتایج نشان داد که میانگین (±انحراف معیار) صید ماهیان استخوانی (به روش صید با پره) در سه دوره مذکور به‌ترتیب 2/1993±0/15700، 6/3857±8/18430 و 6/1579±6/19176 تن بوده که بین آنها اختلاف معنا‌داری مشاهده نشد (05/0<p)، ولی میانگین صید کیلکا ماهیان (به‌ترتیب 7/16171±0/75080، 5/10441±5/25129 و 2/5199±2/21105 تن) در سه دوره مذکور به‌شدت کاهش یافته و بین آنها اختلاف معنادار مشاهده شد (05/0>p). طی سه دوره مذکور عملکرد اکوسیستم تغییرات گسترده‌ای داشت. عملکرد اکوسیستم در طبقه بدون اثر (E0) در دوره اول به طبقه اثر متوسط (E2) تا قوی (E3) در دو دوره دوم و سوم تغییر یافت. حذف عملکرد دو گونه کلیدی (کیلکای آنچوی و چشم) می‌تواند یکی از دلایل کاهش شدید در ذخایر آبزیان طبقات بالاتر یعنی ماهیان خاویاری و فک دریای خزر باشد. https://jfst.modares.ac.ir/article_21238_f2a40c043c478051e6230e5c6be59d0f.pdf