دانشگاه تربیت مدرس علوم و فنون شیلات 2322-5513 15 1 2026 05 22 Temporal and Spatial variation of the Phosphate diffusion released from Royan Fish Farm Cages located in the Southern Caspian Sea تغییرات زمانی و مکانی انتشار فسفات منتشر شده از قفس های پرورش ماهی رویان واقع در جنوب دریای خزر 28966 10.48311/jfst.2026.121097.82477 FA اکبر رشیدی عضو هیات علمی گروه بیولوژی دریا، دانشگاه تربیت مدرس حدیقه مفارقی گروه فیزیک دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2026 06 07 In this study, the diffusion of phosphate from fish farm cages located in the Royan marine area in the southern part of the Caspian Sea was studied using a 3D hydrodynamic numerical model including diffusion module for dissolved chemical pollutants in seawater. To perform numerical simulations, a bathymetry map with a geographical resolution of 15 arc-seconds, a wind time series with 6-hour intervals, and a monthly average temperature, salinity, and density field were applied to the model. To investigate the diffusion of phosphate released from the Royan fish farm cages, wind-induced currents were simulated in the entire Caspian Sea basin with a spatial resolution of 0.1° and then in the fine-scale model, from the Noor to Noshahr marine area with a geographical resolution of 0.0045°, the phosphate release pattern from the aforementioned cages was investigated in five consecutive fish farming periods from 2016 to 2020. The phosphate pollutant source was applied to the model at the location of the cages in the form of a continuous leak for 8 months and then a 4-month stop until the start of the next period. در این پژوهش، انتشار فسفات رها شده از قفس‌های مزارع پرورش ماهی واقع در منطقه‌ی دریایی رویان واقع در بخش جنوبی دریای خزر با استفاده از یک مدل عددی هیدرودینامیکی سه بعدیِ مجهز به انتشار آلاینده‌های محلول در آب دریا، مورد مطالعه قرار گرفت. برای انجام شبیه‌سازی های عددی، نقشه هیدروگرافی، با دقت 15 ثانیه‌ی جغرافیایی، سری زمانی باد با فواصل زمانی 6 ساعته، میدان دما، شوری و چگالی میانگین ماهانه به مدل اعمال گردید. جهت بررسی انتشار فسفات منتشر شده از قفس‌های مزرعه‌ی پرورش ماهی رویان، جریانات ناشی از باد در کل حوضه‌ی دریای خزر با تفکیک فضایی 1/0 درجه و سپس در مدل ریز مقیاس، از محدوده‌ی دریایی نور تا نوشهر با تفکیک 0045/0 درجه‌ی جغرافیایی شبیه‌سازی شده، الگوی انتشار فسفات از قفس‌های مزبور، در چهار دوره‌ی پرورش ماهی متوالی از سال 2016 تا 2020 مورد بررسی قرار گرفت. چشمه‌ی آلاینده‌ی فسفات در محل استقرار قفس‌ها و به صورت نشت مداوم 8 ماهه و سپس توقف 4 ماهه تا شروع دوره‌ی بعدی به مدل اعمال گردید.