دانشگاه تربیت مدرس علوم و فنون شیلات 2322-5513 15 1 2026 05 22 The effect of dry feed enriched with plant extracts on the induction of sex reversal and survival of Siamese fighting fish (Betta splendens) fry اثر غذای خشک غنی‌شده با ترکیب عصاره‌های گیاهی بر القای تغییر جنسیت و زنده مانی بچه‌ماهی جنگجوی سیامی (Betta splendens) 10 20 28967 10.48311/jfst.2026.120948.82474 FA عرفان علیانپور گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، ایران عبدالمحمد عابدیان کناری گروه تکثیر و پرورش آبزیان، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی ، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران نگار توکلی زانیانی گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، ایران آرش استقلالیان مزرعه ماهیان زینتی موج سبز، قلعه نو، ری، تهران، ایران Journal Article 2026 06 01 In Siamese fighting fish (Betta splendens), males exhibit greater phenotypic appeal and higher economic value than females. One of the novel and eco-friendly approaches to achieve a male-dominated population and induce sex reversal is the use of plant extracts. This study investigated the efficacy of a combination of herbal extracts (Ginger, Tribulus and Ginseng) in inducing sex reversal in Betta splendens fry at dietary concentrations of zero (control), 150 (T1), 300 (T2) and 600 (T3) mg/kg of feed. At the end of the 60-day rearing period, the sex reversal rate was evaluated. The masculinization rate was higher in all treatment groups compared to the control group, with significant differences observed among the treatments. The highest masculinization performance was observed in groups T2 and T3, with rates of 96.67 ± 3.33% and 96.90 ± 2.76%, respectively. The lowest masculinization rate was recorded in the control group (44.53 ± 4.71%). Regarding survival, the highest rates were observed in groups T1 and T2 (100% and 98.89 ± 1.92%, respectively), while the lowest survival rate was recorded in group T3 (68.89 ± 5.09%). In conclusion, the optimal performance in both masculinization rate and survival was achieved in group T2 (300 mg/kg of feed). ماهی جنگجوی سیامی (فایتر) جنس نر نسبت به جنس ماده برتری ظاهری و ارزش اقتصادی بالاتری دارد. یکی از روش‌های نوین و دوست‌دار محیط زیست جهت رسیدن به جمعیت غالب نر در این ماهیان و القای تغییر جنسیت استفاده از عصاره گیاهان است. این مطالعه به بررسی استفاده از ترکیب عصاره‌های گیاهی (زنجبیل، خارخاسک و جینسینگ) جهت القای تغییر جنسیت در ماهی جنگجوی سیامی در دوزهای صفر (کنترل)، 150(T1)، 300 (T2)و 600 (T3) میلی‌گرم بر کیلوگرم خوراک پرداخته است. در انتهای دوره پرورش 60 روزه میزان تغییر جنسیت بررسی گردید. میزان نرسازی در تمامی گروه‌های تیمار نسبت به گروه شاهد بیشتر بود، بین گروه‌های تیمار تفاوت معناداری وجود داشت. بهترین عملکرد نرسازی متعلق به تیمار با دوز‌های T2 و T3 به میزان به ترتیب 33/3±67/96 و 76/2±90/96 درصد بود. کمترین میزان نرسازی متعلق به گروه شاهد به میزان 71/4±53/44 بود. بالاترین میزان زنده مانی در گروه‌های T1 و T2 به ترتیب 100 و 92/1±89/98 درصد و کمترین میزان زنده مانی در تیمار T3 به میزان 09/5±89/68 درصد ثبت شد. بطور کلی بهترین عملکرد در میزان نرسازی و نرخ زنده مانی در گروه T2 با دوز 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم خوراک مشاهده شد. https://jfst.modares.ac.ir/article_28967_88787df7498d4e60d6d6395fead9a9e4.pdf