https://jfst.modares.ac.ir/ علوم و فنون شیلات fa daily 1 Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0330 Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0330 https://jfst.modares.ac.ir/article_27546.html در تحقیق حاضر فیلم­ شناساگر حساس به pH بر پایه صمغ عربی-کربوکسی متیل­سلولز و آنتوسیانین ریحان بنفش (Ocimum basilicum.L) تهیه و برای پایش تازگی/فساد فیله ماهی قزل­آلای رنگین کمان (Oncorhynchus mykiss) طی دوره نگهداری در یخچال مورد استفاده قرار گرفت. بدین منظور عصاره آنتوسیانینی ریحان بنفش تهیه و با غلظت­های 40، 60 و 80 میلی­گرم به 100 میلی­لیتر محلول فیلم پلیمرهای صمغ عربی-کربوکسی متیل­سلولز اضافه شد. تغییرات رنگی فیلم­های تهیه شده در pH  و غلظت­های مختلف گاز آمونیاک سنجش شدند. نتایج این بررسی نشان داد که رنگ فیلم­های شناساگر در pH پایین صورتی تا ارغوانی، در pH خنثی بی­رنگ و در pH بالا به رنگ زرد بود. همچنین واکنش فیلم‌های شناساگر در حضور گاز آمونیاک مشابه افزایش pH بوده و رنگ زرد مشاهده شد. در طول دوره نگهداری در یخچال، شاخص­های ارزیابی تازگی فیله ماهی از قبیل میزان pH، بازهای ازته فرار کل (TVB-N) و بار باکتریایی کل (TVC) نیز علاوه بر رنگ فیلم­ها اندازه­گیری شدند. میزان بار باکتریایی کل، بازهای ازته فرار و pH در روز صفر به ترتیب log cfu/g 8/4، mg/100g 2/5 و 7/6 اندازه­گیری شدند. این پارامترها با افزایش مدت زمان دوره نگهداری در یخچال افزایش معنی­دار یافتند. میزان بازهای ازته فرار و باکتریایی کل در روز هشتم از حد مجاز مصرف انسانی فراتر رفتند. رنگ فیلم­های حاوی شناساگر در ابتدای دوره (روز صفر) بی­رنگ و در روز دوازدهم به رنگ زرد که نشانه وقوع فساد می­باشد، تغییر یافت. https://jfst.modares.ac.ir/article_27623.html این پژوهش با هدف بررسی تأثیر سطوح مختلف آب برگشتی بر شاخص‌های بیوشیمیایی و ایمنی سرم فیل‌ماهی (Huso huso) در سیستم پرورش بازچرخشی انجام شد. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تیمار شامل R0 (۱۰۰% آب تازه)، R50 (۵۰ % آب برگشتی) و R80 (۸۰% آب برگشتی) در سه تکرار اجرا گردید. ۱۸۰ قطعه فیل‌ماهی با میانگین وزن 68/66±71/6162  گرم به مدت ۸ ماه در ۹ حوضچه ۱۸ مترمکعبی پرورش یافتند. نتایج نشان داد که سطح پروتئین کل و آلبومین در تیمار R80 به‌طور معنی‌داری بیشتر از سایر تیمارها بود، در حالی که گلوکز، چربی کل و کلسترول سرم در R0 به‌طور معنی‌داری بالاتر بود. آنزیم‌های کبدی ALT و AST در R80 نسبت به R0 افزایش معنی‌داری داشتند، اما تفاوت بین R50 و R0 از نظر آماری معنی‌دار نبود. مقدار آنزیم LDH در تیمارهای R50 و R80 کمتر از R0 بود. در شاخص‌های ایمنی، فعالیت لیزوزیم، سطح ایمونوگلوبولین و فعالیت کمپلمان در تیمار R80 نسبت به R0 به‌طور معنی‌داری افزایش یافت، در حالی‌که تفاوت ایمونوگلوبولین بین تیمارهای آب برگشتی معنی‌دار نبود. در مجموع، استفاده از ۸۰ درصد آب برگشتی در سیستم بازگردشی موجب بهبود شاخص‌های بیوشیمیایی و ایمنی سرم شد و به بهره‌وری بیشتر از منابع آبی در پرورش فیل‌ماهی کمک کرده است. https://jfst.modares.ac.ir/article_27984.html استیک‌واتر، یکی از محصولات جانبی غنی از مواد مغذی در فرآیند تولید پودر ماهی، شامل دو بخش محلول و جامد است که هر یک پتانسیل استفاده در جیره‌های دام و آبزیان را دارند. این مطالعه با ارزیابی ترکیب شیمیایی شامل تجزیه تقریبی، ترکیب اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب در فازهای محلول و جامد استیک‌واتر انجام شد. نمونه‌ها از یک واحد فرآوری پودر ماهی کیلکا جمع‌آوری شده و هر دو بخش از نظر پروتئین، چربی، خاکستر، رطوبت، اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب مورد آنالیز قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بخش جامد از نظر پروتئین‌ (73/70 %) و چربی (61/17%) غنی‌تر بوده و دارای مقادیر بالاتری از اسیدهای آمینه غیرضروری مانند گلایسین می‌باشد. در مقابل، فاز محلول علاوه بر میزان پروتئین نسبتا بالا (2/67 %)، با دارا بودن بالاترین سطوح اسیدهای چرب چند غیراشباع ‌بلند زنجیره (HUFA) شامل EPA، DHA و ARA و نیز غلظت برتر اسیدهای آمینه ضروری مانند لوسین و ایزولوسین یک منبع تغذیه‌ای با ارزش شناسایی شد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که فازهای محلول و جامد استیک‌واتر دارای پتانسیل های تغذیه‌ای مکمل و متمایزی هستند و می‌توان از فاز محلول به عنوان منبعی غنی از HUFA و اسیدهای آمینه ضروری در دوره‌های حساس پرورش و از فاز جامد به عنوان منبع پروتئین و انرژی در جیره‌های پایه آبزیان استفاده نمود. https://jfst.modares.ac.ir/article_27985.html در این مطالعه از تیمار پلاسما برای اصلاح سطحی فیلم پلی­اتیلن با چگالی کم استفاده شد و سپس با پروتئین میوفیبریل ماهی حاوی عصاره چای سبز پوشش داده شد و مجدداً تحت تیمار پلاسما قرار گرفت. ویژگی­های فیلم­های دولایه (شامل: زاویه تماس، ضخامت، انحلال­پذیری در آب، مکانیکی و نفوذپذیری بخار آب) قبل و بعد از تیمار پلاسما انجام شد. نتایج نشان داد که تیمار پلاسما منجر به کاهش قابل توجهی در میزان نفوذپذیری بخار آب فیلم­ها شد. همچنین زاویه تماس آب فیلم­ها پس از تیمار پلاسما به طور معنی­داری از 54/1±˚73/55 به 25/1±˚3/85 افزایش پیدا کرد که نشان دهنده کاهش آب­دوستی فیلم­ها بود. با این حال، همه نتایج زیر 90 درجه بود و بنابراین، سطح همچنان آب­دوست ماند. بررسی نتایج حاصل از انحلال­پذیری، اختلاف معنی­داری بین فیلم­های تیمار شده و تیمار نشده با پلاسما نشان نداد (از 621/0±02/17 درصد به 205/0± 74/12 درصد کاهش پیدا کرد). ویژگی­های مکانیکی فیلم­ها پس از تیمار با پلاسما تفاوت معنی­داری پیدا نکرد که نشان می­دهد که تیمار پلاسما تأثیر معنی­داری بر انعطاف‌پذیری کلی فیلم­ها نداشت. طبق نتایج به دست آمده تیمار پلاسما پتانسیل بالایی در اصلاح ویژگی­های فیلم­ها دارد که باید با توجه به نوع فیلم، تعدیل­سازی پارامترهای آن انجام شود تا نتایج مطلوب مورد نظر حاصل شود. https://jfst.modares.ac.ir/article_28009.html ریزجلبک Dunaliella salina، به دلیل توانایی تولید بتاکاروتن طبیعی، یکی از ارزشمندترین منابع بیولوژیکی در صنایع غذایی و دارویی محسوب می‌شود. تولید این ریزجلبک در مقیاس صنعتی در استخرهای کشت روباز متداول است. مزیت‌ این سیستم‌ها هزینه پایین احداث و عملیات و چالش مهم آن‌ها آسیب‌پذیری بالادر برابر آلودگی‌های بیولوژیکی است. یکی ار مخرب ترین نوع آلودگی در استخرهای روباز کشتD. salina، شکارچیان چراگر هستند. بنابراین، شناسایی و یافتن روش‌های کارآمد برای کنترل چراگرهای مزاحم برای تولید موفق D. salina در استخرهای روباز ضروری است. در این مطالعه، ابتدا، ریزجلبک D. salina در استخر روباز کشت داده شد و پویایی جمعیت آن و چراگرهای مزاحم استخر پرورش روزانه پایش گردید که منجر به شناسایی مژه‌دار Stylonychia histriomuscorum به عنوان چراگر غالب شد. متعاقباً، یک آزمایش کنترل‌شده in vitroجهت ارزیابی روش‌های کنترل این مژه دار مزاحم طراحی گردید و تأثیر سه سطح شوری (130، 150 و 180 g/L)، شش سطح pH (5/6 تا 5/9) و چهار ترکیب شیمیایی (اوره، سولفات آمونیوم، کلرید آمونیوم و نیترات آمونیوم) بررسی شد. نتایج این تحقیق نشان داد که افزایش شوری تأثیر معنی‌داری بر جمعیت مژه‌دار S. histriomuscorum نداشته است. از طرفی، تغییرات pH سبب کاهش رشد جلبک و جمعیت مژه دار شد. در مقابل، افزودن نیترات آمونیوم سبب کاهش معنی‌‌دار جمعیت مژه دار مزاحم بدون اثر منفی بر رشدD. salina شد. بنابراین، استفاده از غلظت g/L 5/0 نیترات آمونیوم یک راهکار مؤثر، برای کنترل آلودگی مژه‌دار S. histriomuscorum در کشت‌های روباز D. salina می باشد. https://jfst.modares.ac.ir/article_28031.html آلودگی نانوپلاستیک­ها به طور گسترده­ای در محیط­های آبی پراکنده است و به یک معضل جهانی تبدیل شده­است. این مطالعه با هدف بررسی افزودن غلظت­های مختلف نانوپلاستیک پلی استایرن به غذای بچه ماهی کلمه خزری (Rutilus caspicus) با میانگین وزنی g 14/0± 37/1 و تاثیر آن بر بقا، پاسخ­های ایمنی اختصاصی (ایمنوگلوبولین و لیزوزیم) و ایمنی غیراختصاصی (AST، ALT و ALP)، برخی شاخص­های استرس (گلوکز و کورتیزول) و فعالیت پارامتر­های آنتی اکسیدانی (SOD، CAT و MDA) به مدت 30 روز انجام شد. بدین منظور، 384 قطعه بچه ماهی کلمه به طور تصادفی در 4 تیمار آزمایشی S0، S1، S2 و S3 (به ترتیب 0، 5، 25 و 50 میلی گرم نانوپلاستیک در کیلوگرم غذا) توزیع گردید. بر اساس نتایج به دست آمده، میزان گلوکز، کورتیزول و هر سه آنزیم کبدی در بچه ماهیان با افزایش غلظت نانوپلاستیک افزایش یافت. در حالیکه، بالاترین میزان فعالیت آنزیم لیزوزیم و ایمونوگلوبین در گروه کنترل مشاهده شد. همراه با کاهش سطح پارامتر­های ایمنی، فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدانی SOD و CAT با افزایش غلظت نانوپلاستیک کاهش یافت اما محتوای MAD مقدار افزایشی را نشان داد. بنابراین، انتظار می­رود غلظت­های بالای نانوپلاستیک در محیط­های آبی و یا حتی قرار گرفتن بچه ماهیان کلمه به مدت طولانی در معرض ذرات نانوپلاستیک می­تواند باعث آسیب­های جدی اکستیداتیو و تضعیف سطح ایمنی بدن گردد. https://jfst.modares.ac.ir/article_28011.html در ماهیان تیلاپیا، جنس نر نسبت به جنس ماده رشد بیشتری دارد. فناوری تولید ماهیان ابرنر (ژنوتیپ YY) یکی از روش‌های تولید جمعیت تمام‌نر این ماهیان جهت پرورش، بدون استفاده مستقیم از هورمون برای ماهیان ارائه شده به بازار است. در این مطالعه، به بررسی استفاده از هورمون 17α‐ethynylestradiol با روش افزودن به خوراک، جهت ماده‌سازی ماهیان سویه GIFT در دوزهای 0، 50، 100 و 175 میلی‌گرم بر کیلوگرم خوراک پرداخته شد. این اقدام به عنوان گام نخست تولید ماهیان ابرنر و تولید ماهیان ماده با ژنوتیپ XY صورت گرفت، و اثرات استفاده از این هورمون بر شاخص‌های زیستی این ماهی بررسی گردید. براساس نتایج، بیشترین میزان ماده‌سازی که با روش اسکواش بافت گناد ارزیابی گردید، در دوز mg/kg175 خوراک به میزان 29/0± 83/22 درصد بود. بیشترین وزن نهایی در گروه شاهد و تیمار mg/kg 175 مشاهده شد. ضریب تبدیل غذایی در تمامی گروه‌های تیمار، نسبت به گروه شاهد بهتر بود و بین گروه‌های تیمار، تفاوت معناداری وجود نداشت. نرخ زنده‌مانی در تمامی گروه‌های تیمار، نسبت به شاهد بالاتر بود و بهترین تیمارها از این منظر، دوزهای mg/kg 50 و mg/kg 100 بودند. با ادامه رشد این ماهیان و رسیددگی آنها به مرحله تولید مثل، امکان تولید ماهیان ابر نر فراهم خواهد گردید.