علوم و فنون شیلات

علوم و فنون شیلات

اثربخشی پیش‌تیمار فراصوت در بهبود استخراج عصاره لیپیدی غنی از آستاگزانتین از زائدات میگوی سرتیز (Metapenaeus affinis)

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
1 گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران
2 گروه فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.
3 گروه فرآوری محصولات شیلاتی، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران
10.48311/jfst.2026.116844.82455
چکیده
این پژوهش به بررسی تأثیر پیش‌تیمار فراصوت (UAE) بر استخراج عصاره لیپیدی غنی از آستاگزانتین از زائدات میگوی سرتیز (Metapenaeus affinis) پرداخت. همچنین اثر نوع حلال (هگزان، اتانول و مخلوط هگزان/اتانول) و شرایط استخراج (زمان و توان امواج فراصوت) بر بازده استخراج، میزان آستاگزانتین، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و پایداری اکسایشی عصاره مورد ارزیابی قرار گرفت. نمونه‌ها تحت تیمار فراصوت در زمان‌های ۵ تا ۱۵ دقیقه و توان ۲۰ تا ۱۰۰ وات با استفاده از روش سطح پاسخ (RSM) بررسی شدند. استخراج لیپید با روش سوکسله و حلال‌های مختلف انجام شد. فعالیت آنتی‌اکسیدانی با آزمون DPPH و پایداری اکسایشی با شاخص‌های پراکسید (PV) و تیوباربیتوریک اسید (TBARS) سنجیده شد. تحلیل آماری نشان داد مدل درجه دوم طراحی مرکب مرکزی (CCD) قادر به پیش‌بینی بازده استخراج است. شرایط بهینه در زمان ۷ دقیقه و توان ۱۰۰ وات (چگالی توان: 5/2 وات/لیتر) به دست آمد. بالاترین بازده لیپید (33/0 گرم در ۱۰۰ گرم وزن خشک) و بیشترین غلظت آستاگزانتین (6۳/843 میکروگرم در ۱۰۰ گرم) با پیش‌تیمار فراصوت و مخلوط حلال هگزان/اتانول حاصل شد. این تیمار همچنین بالاترین فعالیت مهار رادیکال آزاد DPPH (۷۷ %) و کمترین شاخص‌های PV و TBARS را نشان داد. نتایج نشان داد پیش‌تیمار فراصوت همراه با حلال دوگانه هگزان/اتانول، بازده استخراج، غلظت آستاگزانتین و فعالیت آنتی‌اکسیدانی عصاره را به‌طور معنی‌داری افزایش می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات