علوم و فنون شیلات

علوم و فنون شیلات

تحلیل توان رقابتی و الگوی تخصصی‌شدن صادرات فرآورده‌های ماهی ایران در بازار جهانی

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران .
10.48311/jfst.2026.120969.82475
چکیده
توسعه صادرات فرآورده‌های ماهی به دلیل ارزش افزوده بالاتر، ماندگاری بیشتر و قابلیت حضور گسترده‌تر در بازارهای بین‌المللی، از اهمیت ویژه‌ای در توسعه صادرات غیرنفتی برخوردار است. هدف این مطالعه، ارزیابی مزیت نسبی و بررسی الگوی تخصصی‌شدن صادرات فرآورده‌های ماهی ایران طی دوره 2002 تا 2023 است. جهت سنجش توان رقابتی صادراتی، از شاخص مزیت نسبی آشکارشده و فرم متقارن آن و به‌منظور بررسی پویایی تخصصی‌شدن صادرات، الگوی همگرایی مبتنی بر شاخص مزیت نسبی متقارن با لحاظ متغیر شدت تحریم به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد که شاخص مزیت نسبی آشکارشده در تمام سال‌های دوره مورد بررسی بزرگ‌تر از یک بوده است این نتیجه بیانگر برخورداری ایران از مزیت نسبی در صادرات این گروه کالایی است. همچنین، شاخص مزیت نسبی متقارن در اغلب سال‌ها مثبت و بالا بوده و میانگین آن حدود 88/0 به دست آمد که نشان‌دهنده پایداری نسبی توان رقابتی این محصولات در بازار جهانی است. نتایج الگوی تخصصی‌شدن نیز نشان داد که ضریب وقفه شاخص مزیت نسبی متقارن مثبت و در سطح 5 درصد معنادار است، در حالی که ضریب شدت تحریم از نظر آماری معنادار نبود. در مجموع، صادرات فرآورده‌های ماهی ایران از مزیت نسبی نسبتاً پایدار برخوردار بوده و تحریم‌ها نتوانسته‌اند الگوی تخصصی‌شدن آن را به‌طور ساختاری دگرگون کنند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات